Cemaatle Namaza İlişkin Bazı Meseleler

LeyL-i Serair

Cemaatle kılınan namazda, imama uymuş kişilerin namazı imamın namazına
bağlı olduğu için, imamın namazının bozulması durumunda ona
uyanların da namazları bozulur. Dolayısıyla bir rükün veya şartın ihlâli gibi
bir sebeple imamın namazı bozulacak olursa imamın o namazı iade etmesi
gerektiği gibi cemaatin de iade etmesi gerekir. İmam namazının bozulduğunu
farkettiğinde bu durumu cemaate bildirmelidir.
İmama uyan kişi (muktedî), namazdaki fiilleri yaparken imama uygun
davranmak durumunda olup bu fiilleri imamla birlikte yapması gerekir.
Rükû ve secdede imamdan önce başını kaldıramaz, yine rükû ve secdeye
imamdan evvel gidemez.
Kıraati sadece imam yapar. İmamın okuması, cemaatin okuması yerine
geçer. İmam okurken cemaat susar ve dinler; açıktan okunan namazlarda
Fâtiha'nın bitiminde âmin der; kıraat dışında okunacak zikir ve tesbihleri
kendisi okur.
Muktedî rükûda üç kere "Sübhâne rabbiye'l-azîm" ve secdede üç kere
"Sübhâne rabbiye'l-a‘lâ" demeden imam başını kaldırırsa, muktedî bunları
tamamlamaya çalışmadan başını kaldırır.
Birinci oturuşta muktedî Tahiyyât'ı bitirmeden imam üçüncü rek‘ata
kalksa, muktedî isterse Tahiyyât'ı tamamlar, isterse imama uyarak kalkar.
Tahiyyât'ı okumak vâcip olduğu gibi imama uygun davranmak da vâciptir.
Muktedî bu iki vâcipten hangisini isterse onu yapabilir. Fakat uygun olan
imama uyum göstermektir. İmam bayram tekbirlerini, birinci oturuşu, tilâvet
ve sehiv secdesini ve kunut duasını okumayı terkederse ona uyanlar da
terkeder.
Son oturuşta muktedî Tahiyyât'ı bitirmeden imam selâm verecek olursa,
Tahiyyât'ı tamamlayıp sonra selâm verir. Eğer Tahiyyât'ı bitirmiş ve geriye
salavat ile dualar kalmışsa bu takdirde imamla beraber selâm vermelidir.
Namazın aslında bulunmayan bir hususta muktedî imama uymaz. Meselâ
imam namazda fazladan bir secde daha yapsa veya son oturuşu yaptıktan
sonra selâm verecek yerde sehven kalksa bu durumlarda muktedî ona mütâbaat etmez, yani ona tâbi olmaz ve imamı uyarmak üzere "sübhânallah"
der. Eğer imam son oturuştan sonra sehven yaptığı kıyamı secdeye varmadan
önce farkedip hemen geri oturursa, birlikte selâm verir ve sehiv secdesi yaparlar.
İmam son oturuşta selâm verecek yerde yanlışlıkla kalktığını farketmeyip,
kalktığı bu rek‘atı secde ile tamamlayacak olursa, muktedî artık imamı
beklemeyerek kendisi selâm verir.
Eğer imam son oturuşu unutarak fazla bir rek‘ata kalkarsa, muktedî bir
müddet bekler ve "sübhânallah" diyerek imamı uyarmaya çalışır. İmam durumu
farkedip hemen oturursa ne âlâ; beraberce selâm verip sehiv secdesi
yaparlar. Bu durumda muktedî imamı beklemeyerek kendi kendine selâm
veremez. Çünkü iktidâ durumunda iken kendi başına hareket etmiş olacağından
kıldığı namazın farzlığını iptal etmiş olur. İmam son oturuşu yapmadan
kalktığını farketmeyip kalktığı rek‘atı secde ile tamamlayacak olursa,
imamın namazının farzı son oturuşu terkettiği için fâsid olduğu gibi ona
uymuş olanlarınki de aynı şekilde fâsid olur.
Muktedî son oturuşta, Tahiyyât'ı okuduktan sonra, imamın selâmını
beklemeden selâm verebilir. Fakat bu davranış, vâcip olan mütâbaatı
terketmek anlamına geldiği için böyle yapması mekruh olur.
_________________
Misafirsin bu hanede ey gönül, umduğunla değil bulduğunla gül, hane sahibi ne derse o olur, ne kimseye sitem eyle, ne de üzül….